Ի՞նչ է տեղի ունենում, երբ համացանցում որոնում ենք 20-րդ դարի արևմտյան երաժիշտների անուններ. միլիոնավոր արդյունքներ` մանրամասն կենսագրություններով, տեսանյութեր ու ձայնագրություններ: Իսկ եթե նույն ժամանակաշրջանի հայ երաժշտական գորժիչների փնտրե՞նք: Շատ դեպքերում բախվում ենք ոչ ամբողջական կամ շփոթության մեջ գցող կենսագրությունների, երբեմն ձայնագրություններ էլ են հանդիպում: Պատճառն այն չէ, որ Հայաստանը ժողովրդական երաժշտության, ջազի կամ դասական երաժշտության իր ժառանգությունը չունի: Խորհրդային և հետխորհրդային տարիներին արված հազարավոր ձայնագրությունները երկար տարիներ փակված են եղել արխիվների սենյակներում, մինչև Արթուր Իսպիրյանը և նրա թիմը կստանձներ դրանց թվայնացման գործը:

Գաղափարը ծնվեց 2001-ին, երբ Իսպիրյանը և Վահագն Հայրապետյանի տրիոն ջազային մի ալբոմ ձայնագրեցին, որում հավաքել էին Ալեքսանդր Աճեմյանի, Կոնստանտին Օրբելյանի և Արտեմի Այվազյանի 1970-80-ականներին գրված ստեղծագործությունների իրենց մշակումները: Երբ ձայնասկավառակը պատրաստ էր, Իսպիրյանի մոտ գաղափար ծնվեց շարունակել շարքը, քանի որ երգերը շատ էին, իսկ մի սկավառակը այդ ամենը չէր տեղավորում: 80-ականներին անդրադառնալու փոխարեն նա ցանկացավ հետ գնալ` 60-ականներ, հայ ջազ-էստրադային երաժշտություն: «Խոսում է Երևանը» ձայնասկավառակում մեկտեղվեցին Երևանի մասին երգերը` ջազային մեկնաբանությամբ:

Երկրորդ ձայնասկավառակը պատրաստելիս Իսպիրյանն ավելի համակվեց հայկական ջազով ու որոշեց վերադառնալ ակունքներ, երբ 1937-ին Արտեմի Այվազյանի գլխավորությամբ սկիզբ էր դրվում Պետական ​​ջազ նվագախմբին: Թվով երրորդ ալբոմը` «Ժամանակին Երևանում»-ը ավարտելու համար Իսպիրյանը դիմեց Հայաստանի հանրային ռադիոյի արխիվի բաժին: «Ես միշտ համագործակցել եմ Հանրային ռադիոյի հետ, որովհետև ուրիշ ոչ մի տեղ այդ նյութերը հասանելի չէին»,- ասում է Իսպիրյանը:

2017թ.-ին Ռուբեն Ջաղինյանը, Հանրային ռադիոյի հանրային խորհրդի ղեկավարը հրավիրեց Արթուր Իսպիրյանին ռադիո` թվայնացնելու 120.000 ձայնագրությունները, որոնք ոչնչացման վտանգի տակ էին: Թվայնացման գործում տարիների փորձը Իսպիրյանին թույլ տվեց շատ արագ ծրագիր կազմել, ու  անհրաժեշտ սարքավորումը ձեռք բերելուց հետո թիմն անմիջապես անցավ աշխատանքի: Նրանք սկսեցին հայկական երգերից և ռադիոհաղորդումներից, որոնք կազմում են ընդհանուր արխիվի մոտ 30%-ը: Հայկական բաժնի ձայնագրությունների ավարտից հետո թիմը նախատեսում է թվայնացնել քրդական, եզդիական, ռուսական և ադրբեջանական հավաքածուները:

Ժապավենները մի քանի փուլ են անցնում, մինչ պատրաստ կլինեն պահպանվել կոշտ սկավառակների վրա: Թվային ձայնագրությունն ապա ուղարկվում է հատուկ սենյակ, որտեղ հավասարակշռվում են ձայնային ալիքները, մաքրվում է աղմուկը, միավորվում են կտրտված հատվածները: Կախված ժապավենի որակից, մաքրման գործընթացը կարող է մի ամբողջ աշխատանքային օր տևել: Ապա թվայնացված նիշքն ուղարկվում է ձայնադարան, որտեղ տիկին Ռուզաննան գրանցում է ողջ տեղեկատվությունը երեք լեզվով և ավելացնում թվային գրադարանի ցանկերում:

Թվայնացման ընթացքում թիմում որոշեցին նաև կայք ստեղծել ու հանրային դարձնել այս ժառանգությունը: Արթուր Իսպիրյանի կարծիքով պետք է ազատվել մտածելակերպից, թե արխիվները  անհասանելի պիտի լինեն հանրության համար: «Հենց այդ անհասանելիության արդյունքում է, որ այսօր ունենք վատ երաժշտություն»,- ասում է նա:

Եռալեզու (հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն) կայքում, որը կգործի www.armradioarchive.am հղմամբ 2019թ. փետրվարի 25-ից, հավաքվել են երգերի և ռադիոհաղորդումների ձայնագրություններ: Առանձնացված են բաժիններ` ըստ երաժշտական ​​ժանրերի (ջազ, փոփ, ժողովրդական, դասական, հոգևոր) և ռադիոհաղորդումների տեսակների (հարցազրույցներ, ռադիո-ներկայացումներ, պոեզիա, մանկապատանեկան ծրագրեր): Կա նաև բաժին ոչ հայկական երգերի ու ծրագրերի համար:

Բացի ձայնագրություններից, կայքում հնարավոր կլինի գնտել նաև արտիստների կենսագրությունները և լուսանկարները: Կայքի պատասխանատու Նունե Սամվելյանի խոսքով` աշխատանքի ամենադժվար մասը վիզուալ նյութեր գտնելն է: «Գրադարաններում և համացանցում գրեթե ոչ մի նկար չկա, ստիպված եմ տնից տուն գնալ` հին լուսանկարներ գտնելու»,- ասում է տիկին Սամվելյանը: Երբեմն նրա բախտը բերում է. ծրագրի մասին լսելով` երաժիշտների ընտանիքները լուսանկարների ամբողջական ալբոմներ են տրամադրում:

Արթուր Իսպիրյանը կարծում է, որ դեռ 4-5 տարվա աշխատանք կա, թեև շատ կոմպոզիտորներ և նրանց ընտանիքները լսելով ծրագրի մասին ձայնագրություններ են բերում իրենց անձական արխիվներից:

Իսպիրյանը հույս ունի, որ ծրագրի միջոցով երիտասարդները վերջապես հնարավորություն կունենան ծանոթանալ հայ երաժշտական ​​ժառանգությանը: «Մենք չենք ստեղծել այն կամուրջը անցյալի ու նորի, որ մեր երիտասարդները կարողանան հանգիստ, ծաղկազարդ կամրջով գնան հետ և տեսնեն` ինչ գոհարներ ենք ունեցել մենք»,- ասում է նա` հուսալով, որ այս ծրագրի շնոհիվ հայկական երաժշտությունը շատ ավելի մեծ ճանաչում կգտնի:

 

Լուսանկարները՝ Գայանե Ղազարյանի  

 

 
Ժապավենները մի քանի փուլ են անցնում, մինչ պատրաստ կլինեն պահպանվել կոշտ սկավառակների վրա: Թվային ձայնագրությունն ապա ուղարկվում է հատուկ սենյակ, որտեղ հավասարակշռվում են ձայնային ալիքները, մաքրվում է աղմուկը, միավորվում են կտրտված հատվածները: Կախված ժապավենի որակից, մաքրման գործընթացը կարող է մի ամբողջ աշխատանքային օր տևել:  
 
Թվայնացման գործում տարիների փորձը Իսպիրյանին թույլ տվեց շատ արագ ծրագիր կազմել, ու  անհրաժեշտ սարքավորումը ձեռք բերելուց հետո թիմն անմիջապես անցավ աշխատանքի:  
 
Բացի ձայնագրություններից, կայքում հնարավոր կլինի գնտել նաև արտիստների կենսագրությունները և լուսանկարները: Կայքի պատասխանատու Նունե Սամվելյանի խոսքով` աշխատանքի ամենադժվար մասը վիզուալ նյութեր գտնելն է: 
 
 

EVN Report discusses the election campaign and the process of the vote on Election Day in a series of Facebook Live interviews. 

Interviews dedicated to the 30th Anniversary of the Karabakh Movement 

 Portraits of Memory - Aram Manukyan  

 Portraits of Memory - Harutyun Marutyan 

Portraits of Memory: Gyumri

 

This year marks not only the 30th anniversary of the earthquake, but also the 30th anniversary of the start of the Karabakh Movement. Before the Velvet Revolution, EVN Report traveled to Gyumri to talk to the people there about their memories, concerns and dreams for the future. These are the voices of the participants of the 1988 Movement from Gyumri.

 

 

 

Introspective Armenia: Portraits of Memory

Dedicated to the 30th Anniversary of the Karabakh Movement

 

The 1988 Karabakh Movement brought about a period of intense and sweeping changes and the people of Armenia were leading the charge. 

 

 

Ինտրոսպեկտիվ Հայաստան. Հիշողության դիմանկարներ

Նվիրվում է Ղարաբաղյան շարժման 30-ամյակին

1988-ին սկասած Ղարաբաղյան Շարժումը ինտենսիվ և վիթխարի փոփոխությունների ժամանակաշրջան էր, որն առաջնորդում էր հայ ժողովուրդը: 

 

When we launched EVN Report on March 16, 2017 in Yerevan, our mission was to be the first reader-supported Armenian publication. But we had to prove to you, our reader, what we were made of. So, for the past year we have written extensively and critically about issues impacting our lives in Armenia and the Diaspora. Our goal was to elevate the conversation, to bring meaning and context to our own unique digital town square. We have also been a platform where the world can take a peek inside our complexities, hardships, accomplishments and victories. If you read something that meant something on EVN Report, then we are asking you to support us so that we maintain our independence and are accountable to you.

Please visit our Support Us page to learn more:https://www.evnreport.com/donate


All rights reserved by EVN Report
Developed by Gugas Team